អត្តា ហវេ ជិតំ សេយ្យោ ការឈ្នះខ្លួនឯងជាការប្រសើរ

ជ័យជំនះម្យ៉ាងដែលមនុស្សកម្រយកបាន គឺការឈ្នះខ្លួនឯង ។

មនុស្សដែលបានទទួលជ័យជំនះលើខ្លួនឯងនេះ ឈ្មោះថាបុគ្គលប្រសើរលើសលប់នឹងយកជំនះអ្វី ឬជំនះលើសត្រូវណាមកប្រៀបផ្ទឹមស្មើពុំបានឡើយ។ការឈ្នះខ្លួនឯងគឺ ឈ្នះកិលេសទាំងពួងដែលនៅត្រាំនៅក្នុងសណ្ដានចិត្តនេះ ដោយមិនសេសសល់ ហើយដែលមិនអាចត្រឡប់ចាញ់វិញបាន។

ពាក្យថា អត្តាដែលប្រែថាខ្លួនក្នុងទីនេះសំដៅយកតួចិត្ត ចិត្តនេះតែងមានគ្រឿងត្រាំនៅជាមួយគឺកិលេស ៗនេះស្ថិតនៅក្នុងកាយគឺអត្តភាពនេះឯង។បុគ្គលដែលពុំបានទូន្មានចិត្តអោយល្អទេ ចិត្តនេះតែងដឹកនាំខ្លួនគឺអត្តភាពនេះអោយទទួលទុក្ខលំបាក មានតាំងពីការចង្អៀតចង្អល់រហូតទល់ទទួលទណ្ឌកម្មខាងរាងកាយមានការវាយដំច្រំធាក់ពីជនដទៃ ការជាប់គុកច្រវាក់ខ្នោះឃ្នាងជាដើម។

ចិត្តជាធម្មជាតិមានភារៈជាអ្នកចាត់ការបង្គាប់បញ្ជារាងកាយអោយធ្វើសកម្មភាពគឺធ្វើអំពើអាក្រក់និងអំពើល្អ បុណ្យបាប។បើយើងធ្វើអំពើល្អ ជាកុសលក៏បានសុខសួស្ដី តែបើធ្វើអំពើអាក្រក់ជាអកុសល ក៏បានទទួលទុក្ខទោសទៅវិញ។បុគ្គលកាលបើពុំបានទូន្មានអោយបានបែបបទ សណ្ដាប់ធ្នាប់ប្រកបដោយសីលធម៌សមគួរទេ ក៏តែងនឹងបានទុក្ខវេទនាលំបាកលំបិនជាមិនខាន។ពិតមែនហើយ តួចិត្តជាធម្មជាតិគ្មានរូបរាងកាយក៏ដោយ តែជាធម្មជាតិគេទូន្មានបានលំបាកណាស់។ផ្ទុយទៅវិញបើបុគ្គលចេះទូន្មានចិត្តធ្វើអោយមានបទបែបស្ថិតនៅក្នុងសីលធម៌ល្អហើយក៏តែងបានសុខធូរស្រាលពីទុក្ខភ័យជាដ៏រាប។គឺការដែលបុគ្គលបានធ្វើចិត្តអោយល្អនេះហើយដែលព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ទ្រង់ត្រាស់ថា ជាអ្នកមានជ័យជំនះលើខ្លួន គឺខ្លួនពុំបានដើរផ្លូវខុសទៅរកទុក្ខភយន្តរាយអព្វមង្គលណាដែលនាំអោយមាននោះឯង។

ការទូន្មានចិត្តគឺការស្ដាប់ ព្រះបរមពុទ្ធោវាទ ឯមនុស្សពុំបានទូន្មានចិត្តគឺពុំស្ដាប់ដំបូន្មានផ្សេងៗ ពុំយកហេតុការណ៍ផ្សេងៗ នៅជុំវិញខ្លួនមកពិចារណា អោយដឹងហេតុផលទេ ក៏តែងតែធ្វើអកុសលកម្មផ្សេងៗ ឬបើត្រូវធ្វើអ្វី ក៏ធ្វើតាមអំណាចចិត្ត បើជួបប្រទះវត្ថុដែលគាប់ចិត្ត ឬចង់បានលើសលប់ កាលជួបប្រទះរបស់ដែលមិនគាប់ចិត្ត ក៏មានសចក្ដីថ្នាំងថ្នាក់កើតឡើងរហូតដល់ហ៊ានប្រហារកាប់សម្លាប់គេ ឬគែបបួលអោយទៅធ្វើបាបក៏ដោយ មិនបានពិចារណាដល់ហេតុផលល្អអាក្រក់អ្វីឡើយ។យ៉ាងនេះឈ្មោះថា តាំងនៅក្នុងមោហៈ គឺការវង្វេងពិតក្នុងហេតុការណ៍ បណ្ដោយអោយសេចក្ដីវង្វេងគ្របសង្កត់ នាំអោយឃើញថា​ ល្អក្នុងអំពើទុច្ចរិតដែលជាផ្លូវខុសចាកគន្លងព្រះពុទ្ធសាសនា។សេចក្ដីអាក្រក់ទាំងនេះឯងតែងធ្វើអោយបុគ្គលបានទទួលទុក្ចទោសគ្រោះថ្នាក់ជាអពមង្គលជានិច្ច ព្រោះជាផ្លូវហូរមកនូវកិលេសដែលជាឫសអកុសល ធម៌។កាលបើបុគ្គលដឹងច្បាស់ហេតុអាក្រក់ណាៗ ហើយរកឧបាយមិនអោយខ្លួនលង់ទៅក្នុងហេតុនោះៗ ដោយវិធីប្រតិបត្តិតាមដោយខ្លួនបានស្ដាប់បានចេះដឹង ឬ ពិនិត្យឃើញជាក់ថាខ្លួនតាំងស៊ប់ក្នុងផ្លូវល្អហើយ ទើបឈ្មោះថាឈ្នះខ្លួន គឺឈ្នះចិត្តអាក្រក់នេះឯង។

ហេតុនោះបុគ្គលដែលរកឧបាយរក្សាខ្លួនមិនអោយប្រព្រឹត្តអាក្រក់ដូចពោលមកហើយ ត្រូវមានសតិប្រុងប្រយ័ត្ន ប្រកបដោយបញ្ញាដឹងច្បាស់ហេតុផលនៃសេចក្ដីអាក្រក់ បើទោះជាកិលេសទាំងឡាយ នឹងហូរមកចូលតាមទ្វារនៃអាយតនៈ គឺ ភ្នែក ត្រចៀក ច្រមុះ អណ្ដាត កាយ ក៏ត្រូវមានសតិឃុំគ្រងចិត្តមិនអោយចិត្តប្រព្រឹត្តទៅតាមអំណាចនៃកិលេស សង្កេតមើលខ្លួនថា តើនឹងធ្លាក់ចុះទៅកាន់សេចក្ដីអាក្រក់តាមផ្លូវណាហើយការពារខ្លួនមិនអោយបរាជ័យ ធ្លាក់ទៅជាឈ្លើយនៃសេចក្ដីអាក្រក់ដោយការប្រើសតិ និងយោនិសោមនសិការ ព្រមទាំងបញ្ញាជាសាស្ត្រាវុធទុក្ខតយុទ្ធនឹងសឹកសត្រូវគឺកិលេស អោយបានជ័យជំនៈរហូត មិនត្រឡប់ចាញ់វិញទៀតជាដាច់ខាតទើបបាននាមបញ្ញត្តិតាមសាសនោវាទថា ជាអ្នកឈ្នះខ្លួនព្រោះថា កាលបើឈ្នះខ្លួនឯងហើយ សត្រូវទាំងឡាយក៏ឈ្មោះថា ខ្លួនបានឈ្នះដែរ។

ដកស្រង់ពីសៀវភៅ សាសនសុភាសិត